Show simple item record

Coins of the Bithynian mint of Nicaea from the Viminacium necropolis of Pećine

dc.creatorVojvoda, Mirjana
dc.date.accessioned2022-05-10T11:29:29Z
dc.date.available2022-05-10T11:29:29Z
dc.date.issued2018
dc.identifier.issn0350-0241
dc.identifier.urihttp://rai.ai.ac.rs/handle/123456789/292
dc.description.abstractRadi izgradnje TE Kostolac 2, na području južnih nekropola Viminacijuma obavljena su, počev od 1977. g., obimna zaštitna arheološka istraživanja. Na nekropoli Pećine otkriveno je ukupno 99 primeraka novca bitinijske kovnice Nikeje, što čini 2,93% od ukupno sačuvanog novca koji je otkriven prilikom istraživanja (3372 kom.). Od 97 primeraka sa nekropole Pećine, 54 primerka (55,67%) pronađeno je u grobovima, a 43 (44,33%) u sloju na nekropoli. Veliki uzorak provincijskog kovanja Nikeje sa viminacijumskih nekropola u celini pruža uvid u monetarnu cirkulaciju tokom prve polovine III v. u tom delu Podunavlja i Gornje Mezije. S druge strane, analiza reversnih tipova pružila je do sada nekoliko novih tipova i brojne varijante postojećih, što upotpunjuje sliku razgranatih ikonografskih motiva na ovim kovanjima. Od 97 primeraka nikejskih kovanja sa nekropole Pećine, najstarija su dva primerka Elagabala (kat. 1-2). Jedan od njih predstavlja redak primerak sa reversnom predstavom jahača na slonu, dok drugi pripada tipovima sa vojnim oznakama (tip 7). Slede brojno zastupljena izdanja Aleksandra Severa (43 kom.), od kojih većina pripada samom Aleksandru Severu (kat. 3-44), a jedno Juliji Mameji (kat. 45). Definisano je: četiri tipa aversnih legendi, sedam tipova reversnih predstava sa vojnim insignijama (1, 2, 3, 5, 6, 7 i 8), tri variante (6c, 7a i novoustanovljena 30a), kao i jedan primerak sa reversnim motivom agnostičke urne sa palmama. Jedini primerak kovan za Juliju Mameju pripada tipu reversnih predstava 1 sa vojnim insignijama. Od nikejskih emisija Maksimina I, na nekropoli Pećine otkrivena su dva primerka kovana za Maksimusa. Oba pripadaju tipu 8 sa vojnim oznakama (kat. 45-46). Na reversu jednog od njih (kat. 46) nalazi se kontramarka sa predstavom Nike, koja stoji nadesno, zabeleženoj s jednim primerkom u katalogu Britanskog muzeja. Slede, najbrojnije zastupljena, izdanja Gordijana III (52 kom.), od kojih samom izdavaču pripada 50 primeraka (kat. 48-97), a dva Trankvilini (kat. 98-99). U nikejskim emisijama Gordijana III zastupljen je samo jedan tip aversne legende M ANT ΓOPΔIANOC AVΓ. Od reversnih motiva postoje samo oni sa vojnim oznakama - tipovi: 1, 2, 3, 6, 8, 9, 18, 28 i varijante: 2b, 6b, 22c, 22d, 27a, 28a, 28c. Kod 14 primeraka nije bilo moguće ustanoviti tip, ali od tog broja 6 pripada tipovima sa tri vojne oznake, 7 tipovima sa četiri, a jedan primerak je bilo nemoguće definisati ni u jednu od ovih grupa. U okviru tipa 28 izdvojena je nova varianta 28c, koja je na nekropoli Pećine zastupljena sa čak četiri primerka (kat. 80-83). Kod dva primerka kovana za Trankvilinu zabeleženi su tip 8 i varijanta 6c. Novac bitinijske kovnice Nikeje prisutan je u većoj meri na teritoriji Gornje Mezije i u nešto manjoj na teritoriji Donje Panonije od kraja Karakaline vladavine, a naročito u vreme Lleksandra Severa. Na smanjenu zastupljenost nikejskih emisija Gordijana III i na njihovu cirkulaciju u balkansko-podunavskim provincijama uticalo je otvaranje kovnice provincijskog novca u Viminacijumu 239. g. i nešto kasnije u Dakiji. Nakon toga, očito je naglo pomanjkanje novca Nikeje u opticaju na teritoriji Gornje Mezije i Donje Panonije, gde je, izgleda, problem nedostatka novca bio najizraženiji. Dosad je već uočeno da je najveća koncentracija nalaza novca Nikeje vezana za Viminacijum i dunavski limes, ali i za savski rečni put. Na značajnu frekvenciju novca iz Vitinije uticala je povećano cirkulisanje vojske tokom prve polovine III veka duž dunavskog limesa, kao i duž puta koji je od Viminacijuma vodio do Vosfora. Nalazi novca iz Viminacijuma, kao prestonice Gornje Mezije i važnog vojnog i trgovačkog centra u tom delu Podunavlja, koji je tokom treće i četvrte decenije III v. na vrhuncu svog napretka, sigurno su dobar pokazatelj cirkulacije novca i u njegovoj široj okolini i dobrom delu provincije. Ne treba zaboraviti ni na ostale nekropole Viminacijuma, kao ni nalaze koji potiču iz vojnog logora i naselja, na kojima je takođe pronađen zapažen broj nikejskih emisija. Njihovo publikovanje u celosti značajno će upotpuniti sliku o cirkulaciji ovog nikejskog novca u tom delu Podunavlja i Gornje Mezije.sr
dc.description.abstractDuring the large-scale archaeological rescue investigations of the southern necropolises of Viminacium, at one of them, Pećine, 170 specimens of coins of the Bithynian mint of Nicaea were discovered. Of these specimens, 83 were found in the graves, and 87 in the layer at the necropolis. The largest number of them belongs to the emissions of Severus Alexander and Gordian III. Compared to the necropolis of Više grobalja, where 290 specimens of Nicaean coinage were found, the finds from the necropolis of Pećine appear in a smaller percentage.en
dc.publisherArheološki institut, Beograd
dc.relationinfo:eu-repo/grantAgreement/MESTD/Integrated and Interdisciplinary Research (IIR or III)/47018/RS//
dc.rightsopenAccess
dc.rights.urihttps://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
dc.sourceStarinar
dc.subjectViminacijumsr
dc.subjectrimsko provincijsko kovanjesr
dc.subjectPećinesr
dc.subjectNikejasr
dc.subjectViminaciumen
dc.subjectRoman provincial coinageen
dc.subjectPećineen
dc.subjectNicaeaen
dc.titleNovac bitinijske kovnice Nikeje sa viminacijumske nekropole Pećinesr
dc.titleCoins of the Bithynian mint of Nicaea from the Viminacium necropolis of Pećineen
dc.typearticle
dc.rights.licenseBY-NC-ND
dc.citation.epage150
dc.citation.issue68
dc.citation.other(68): 131-150
dc.citation.rankM24
dc.citation.spage131
dc.identifier.doi10.2298/STA1767131V
dc.identifier.fulltexthttp://rai.ai.ac.rs/bitstream/id/153/289.pdf
dc.identifier.rcubconv_109
dc.type.versionpublishedVersion


Files in this item

Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record